Społeczeństwo punitywne

Wielki powrót serii zawierającej wykłady Michela Foucaulta w Collège de France (1970–1984).

Społeczeństwo punitywne to III tom wykładów Michela Foucaulta w Collège de France. Krążą one wokół prostego na pozór pytania: dlaczego więzienie? Jak wytłumaczyć fakt, że przed mniej więcej dwoma wiekami stało się ono uniwersalną formą kary, choć nie wynikało to wcale z dominujących wówczas teorii karnych? Foucault, jak zawsze opierając się na bogatym materiale historycznym, śledzi wyłanianie się formy więzienia oraz figury przestępcy jako wroga społecznego, łącząc te procesy z narodzinami społeczeństwa dyscyplinarnego. Ostatecznie chodzi bowiem nie tyle o samą instytucję więzienia, ile o nowy typ społeczeństwa i właściwą mu formę władzy. Owo panoptyczne i dyscyplinarne społeczeństwo jest, jak podkreśla filozof, także społeczeństwem kapitalistycznym, w którym nadzorująca władza służy „sekwestracji” czasu – podporządkowaniu czasu życia jednostek czasowi i rytmowi produkcji, przyszpileniu ich do aparatu produkcyjnego oraz wyrugowaniu wszelkich form marnotrawstwa, życia nieuporządkowanego.