Filologia: powroty do przyszłości

Regularnie pojawiające się w kulturze nowoczesnej apele o „powrót do filologii” mają różnorakie znaczenia. Ten stan rzeczy nie dziwi, skoro nie ma zgody co do tego, czym filologia jest lub czym powinna być. Definiowana specjalistycznie jako dyscyplina akademicka zajmująca się badaniem tekstów literackich lub popularnie jako „umiłowanie języka”, od ponad dwustu lat niezmiennie stanowi przedmiot refleksji literaturoznawczej i filozoficznej. Rozmaite kryzysy nauk humanistycznych, erozja czytelnictwa oraz inne sygnały współczesnego osłabienia wartości lektury każą zastanawiać się nad przyszłością filologii w świecie zdominowanym przez media społecznościowe i sztuczną inteligencję. Prowokują też jednak do pytań o jej przeszłość: pochodzenie, światopoglądowe konteksty, główne drogi rozwoju. Eseje zebrane w niniejszym tomie stanowią reprezentatywną próbkę dzisiejszych rozważań poświęconych roli i przeznaczeniu filologii w kulturze nowoczesnej

Michał Paweł Markowski – autor książek poświęconych literaturze i filozofii nowoczesnej, profesor w College of Arts and Sciences na Uniwersytecie Illinois Chicago, gdzie kieruje Wydziałem Studiów Polskich, Rosyjskich i Litewskich, a także na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ostatnio opublikował dwa tomy Tekstów zebranych 1988-2023 pod tytułem Interpretacja oraz Polityka. W przygotowaniu Reprezentacja (2025).

Łukasz Musiał – profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Badacz, wydawca i tłumacz literatury niemieckojęzycznej, eseista. Ostatnio opublikował przekład Dzienników (2022) i opowiadań (2024) Kafki, niewielkich form Roberta Walsera (Koniec świata i inne małe utwory prozą, 2024) oraz monografię Rojber. Występki Walsera (2023). W przygotowaniu esej książkowy pt. Jeż i lis. I pies. O pojmowaniu historyczności u późnego Kafki oraz zbiór Baśń wiosenna. Eseje o radości.