Powieść pod różą

Powieść pod różą - książka odnaleziona w archiwum. Nieocenione źródło wiedzy o środowisku przedwojennej lewicy warszawskiej i samej Warszawie tamtych lat.

Zwyczajny dzień 1952 roku. Do domu Boguszewskiej i Kornackiego przychodzi tajemniczy mężczyzna i przedstawia się jako Ryś Wietrakowski - ten Ryś Wietrakowski, bohater jednej z powieści gospodarzy. Teoretycznie wszystko się zgadza, w ich książce, której akcja rozgrywała się w pierwszej połowie lat 40., Wietrakowski był młodym partyzantem, członkiem Armii Ludowej. Teraz jest mężczyzną po czterdziestce i jak wkrótce wyjawia, oficerem UB. Teoretycznie - bo Ryś Wietrakowski... to postać fikcyjna.

Wizyta trwa dalej, oficer przedstawia prawdziwy powód odwiedzin: interesuje go niejaki Efron-Freiman, „towarzysz Maks", przedwojenny komunista, znajomy autorów. Gospodarze zachowują dystans wobec gościa, a kiedy ten wychodzi, wracają pamięcią do dwóch miesięcy 1938 roku, poprzedzających aresztowanie Efrona-Freimana, i rozpoczynają swoją opowieść.

Książka została ukończona w 1963 roku i złożona w wydawnictwie Czytelnik, jednak nie opublikowano jej ze względów politycznych. Dziś, zaopatrzona w znakomite posłowie Hanny Kirchner, trafia wreszcie do czytelników.

Jeszcze wciąż nie wiemy, w jakiej sprawie pan pułkownik fatygował się tutaj do nas.

- Przedstawić się, z początku...

- To już zrobiliśmy! Wzajemnie, obopólnie... - roześmiałem się. - A co jeszcze? Co dalej?

- Jeszcze trochę serca! - Pułkownik wstał z fotela. Wziął w rękę łyżeczkę z jednej z czterech tamtych filiżanek, i zadzwonił niegłośno: - Rysio Wietrakowski chciałby napić się herbaty z rodzicami! Bo przyszedł do rodziców...

(fragment)