Niepokorni, nieprawomyślni.

Jak państwo tworzy wroga, a społeczeństwo obywatelskie uczy się milczeć?

„Niepokorni, nieprawomyślni” to interdyscyplinarne studium jednego z najważniejszych narzędzi rosyjskiego systemu represji – statusu „agenta zagranicznego”. Autorki pokazują, jak władze Rosji przez lata budowały aparat kontroli, który pozwolił uciszyć aktywistów, dziennikarzy, organizacje pozarządowe i zwykłych obywateli. To opowieść o tym, jak prawo przekształcono w instrument strachu, wykluczenia i stygmatyzacji.

Książka powstała na podstawie badań terenowych, analiz prawnych, ekonomicznych oraz pogłębionych wywiadów z rosyjskimi aktywistami i ekspertami. Wiele z tych rozmów autorki mogły przeprowadzić tylko dzięki zaufaniu ludzi, którzy ryzykowali własnym bezpieczeństwem, by opowiedzieć, jak wygląda codzienność pod presją państwa.

To nie jest wyłącznie historia Rosji. Mechanizmy opisane w książce – stygmatyzacja, kontrola finansowania, ograniczanie wolności organizacji pozarządowych – zaczynają pojawiać się także w innych państwach regionu. Wpisuje to książkę w aktualny europejski kontekst i czyni ją ważnym ostrzeżeniem dla każdego, kto zajmuje się demokracją, prawami człowieka i bezpieczeństwem informacyjnym.

Dlaczego warto?

• książka pokazuje proces demontażu niezależnych instytucji „od środka”,
• łączy perspektywę prawną, polityczną i społeczną,
• opiera się na unikatowym materiale badawczym,
• wyjaśnia, jak stygmatyzacja NGO przygotowała grunt pod manipulacje informacyjne i agresję na Ukrainę,
• jest jednym z najpełniejszych portretów rosyjskiego trzeciego sektora tuż przed jego zniszczeniem.

„Niepokorni, nieprawomyślni” to kluczowa lektura dla osób zajmujących się Rosją, polityką wschodnią, prawami człowieka, bezpieczeństwem, dezinformacją, a także dla wszystkich, którzy chcą zrozumieć, jak współczesne autorytaryzmy odbierają obywatelom głos.

O autorkach

dr Magdalena Lachowicz – wschodoznawczyni i historyczka, adiunkt na Wydziale Historii UAM. Bada społeczeństwo obywatelskie, trzeci sektor w Rosji oraz procesy narodowościowe i etniczne w Eurazji. Zajmuje się także rolą kultury w ruchach protestu. Współautorka monografii o kulturze alternatywnej Białorusi i Ukrainy. Członkini BASSEES, ASN i Polskiego Towarzystwa Nauk Politycznych.

dr Agnieszka Smólczyńska-Wiechetek – politolożka, adiunkt na Wydziale Historii UAM i kierowniczka kierunku Wschodoznawstwo. Specjalizuje się w prawach człowieka w Rosji i Białorusi, systemach politycznych państw postsowieckich i emigracji politycznej. Absolwentka European Association of the Schools of Political Studies, tłumaczka języka rosyjskiego i białoruskiego.