Było , więc minęło

Opowieść o życiu niezwykłej kobiety i znakomitej lekarki – wnuczki zamożnego warszawskiego bankiera, córki jednego z najwybitniejszych ludzi książki, żony lekarza z warszawskiego getta, cenionego nefrologa.

Joanna Muszkowska-Penson jak inni z Pokolenia Kolumbów zostawiła młodość w ogniu i za murami. Za działalność w konspiracji trafiła na Pawiak, a potem do Ravensbrück. Skończyła medycynę, bo tylko lekarz może pomagać w każdych okolicznościach.  Już jako ceniony profesor została aresztowana za „Solidarność”. Była uczestnikiem i świadkiem historii. W jej biografię wplotły się losy znanych postaci: Mileny Jesenskiej, Aliny Margolis-Edelman, Poli Gojawiczyńskiej, a nawet bratanicy generała de Gaulle’a czy żony Tadeusza Boya-Żeleńskiego.

Swój głos w sprawie Lecha Wałęsy nazywa „obroną”, mówi, że to jest ostatnie i najważniejsze, co ma do zrobienia. W jego gdańskim biurze pojawia się codziennie. Jest chyba najbardziej zaufaną osobą z otoczenia prezydenta.

Książka oparta na rozmowach z Joanną Penson. 

Trudno uwierzyć, że ta niezwykła osoba dotąd nie opowiedziała swojego życia.

Przeżyła obóz w Ravensbrück, spędziła w nim właściwie swoją młodość (1941–1945). Przyjaźniła się tam z narzeczoną Franza Kafki Mileną Jesenską i Margarete Buber-Neumann, która napisała książkę „Milena”. Obie, Milena i Greta, będąc w Ravensbrück, obiecały sobie, że jeśli któraś przeżyje, napisze książkę o tej drugiej. Książka Buber-Neumann to niezwykłe świadectwo wolności wewnętrznej Mileny Jesenskiej, która żyła w upodleniu obozu. Joanna Penson poznała tam również Wandę Półtawską, „siostrę” papieża Jana Pawła II.

W czasach PRL-u od zawsze w opozycji. Od 1980 roku jest lekarzem Lecha Wałęsy, jego tłumaczką (m.in. podczas spotkań z Margaret Thatcher i Francoiş Mitterandem), uczestniczką większości jego rozmów. Prezydent traktuje Joannę Penson jak matkę.

Jest uznawana za nestorkę polskiego ruchu hospicyjnego.

Powtarza, że jest skromna i nie ma potrzeby zwierzeń. A jednak stanowi dowód na to, że solidarność to nie jest puste słowo, że solidarność przejawia się w najmniejszych gestach, w uczciwości, niezłomności, że solidarność to nie tylko zdewaluowane hasło. 

Joanna Penson opowiada o swoim życiu, osobach, z którymi się zetknęła w obozie, akademii medycznej, szpitalach, w których pracowała, w hospicjach, ale przede wszystkim mówi o „Szefie”, jak nazywa Wałęsę – bo nikt go nie zna naprawdę, bo został odsunięty, bo jest niezrozumiany, bo jego dorobek jest niszczony, a jego walka zakłamywana. Chce opowiedzieć między innymi o solidarności z nim.