Bitwa nad Wkrą

„Cudem nad Wisłą” nazywana jest bitwa, która latem 1920 roku rozegrała się między armią odrodzonego państwa polskiego a tworzącą się Armią Czerwoną sowieckiej Rosji na wielkiej przestrzeni od Dęblina i Kocka po Płock i Brodnicę. Operacyjnie tę bitwę można rozdzielić na trzy powiązane ze sobą starcia: walki na bezpośrednim przedpolu Warszawy, manewr znad rzeki Wieprz na skrzydło wojsk bolszewickich oraz bitwę nad Wkrą, obejmującą całość działań na północ od Warszawy. Ta ostatnia bywa nieco zapomniana, a miała nie mniej dramatyczny niż pozostałe przebieg i równie decydujący wpływ na całość zmagań polsko‑bolszewickich.

Książka Zdzisława Grzegorza Kowalskiego „Bitwa nad Wkrą” jest oparta w równym stopniu o krajowe zasoby archiwalne, jak i dokumenty z archiwów rosyjskich. Autor nie tylko próbuje dać pełną panoramę tego starcia, ale podejmuje także dyskusję z utrwalonymi w polskiej historiografii poglądami, obala kilka stereotypów i mitów, a koniec końców pokazuje, że o zwycięstwie decydowała nie przewaga liczebna, ale śmiały zamysł i umiejętność jego realizacji, wola walki, zimna krew dowódców i ofiarność wojska. Pokazuje, że żadnego cudu nad Wisłą nie było. Była śmiała myśl operacyjna i przede wszystkim żołnierski trud i krew. Ta książka to hołd dla prawdziwych, a nie urojonych, bohaterów tamtych dni.

Radosław Wiśniewski