Bezsilny Bóg

Ta książka rozczaruje tych, którzy:

• unikają trudnych pytań albo szukają łatwych odpowiedzi,

• teologię polityczną sprowadzają do postulatu zwiększenia roli religii w polityce.

Ta książka zafascynuje tych, którzy:

• zastanawiają się, jak pogodzić sferę religii z wymogami demokracji, 

• dostrzegają, że teza o „śmierci Boga” coraz bardziej traci na aktualności.

Jesteśmy świadkami rosnącego napięcia między pierwiastkiem świętym i świeckim – pokazuje dobitnie Mark Lilla – co oznacza, że nawet jeśli spróbujemy zapomnieć o Bogu, On nam o sobie przypomni. Demokracja w połączeniu z globalizacją oznacza bowiem, że polityki widzianej jako służba Bogu nie możemy zbywać wzruszeniem ramion. Jeśli Zachód chce utrzymać rozdział – wyjątkowy w skali świata – między religią a polityką, musi na nowo wykreślić granice między tymi dwiema sferami. Już nie jest dla nas oczywiste, czego dotyczy teologia polityczna, dlaczego była ludziom potrzebna przez większą część ich historii i dlaczego także dziś potrzebują jej niektóre narody i cywilizacje. Dopóki nie zrozumiemy tych zagadnień, dopóty nie będziemy mogli być pewni, że dobrze rozumiemy samych siebie.

fragment

Napisałem Bezsilnego Boga powodowany niezadowoleniem z dwóch dominujących sposobów myślenia o obecności religii w polityce. Według pierwszego między Kościołem i państwem toczy się odwieczna walka i dlatego w życiu publicznym musimy wystrzegać się wszelkich przejawów religijności. Drugi stereotyp to narracja o sekularyzacji, czyli przekonanie, że jeśli kiedykolwiek istniało napięcie między polityką a religią, będzie ono słabnąć, aż w końcu religia zaniknie. Żadne wydarzenia z historii najnowszej nie potwierdzają tych dwóch poglądów.

Mark Lilla, wypowiedź w debacie Dziennika

Ta gruntowna historia zachodniej myśli, poświęconej relacjom między religią i polityką, nie była inspirowana przez wydarzenia z 11 września, ale przez dzieje nazistowskich Niemiec, gdzie – jak mówi profesor Lilla z uniwersytetu w Chicago – były one z sobą ciasno splątane. By wyjaśnić powstanie nazistowskiej teologii politycznej, Lilla cofa się do początków współczesności, kiedy myśliciele tacy jak Locke i Hume zaczynali postulować rozdział religii i polityki.

The Publishers Weekly

Mark Lilla dokonał najbardziej wnikliwego omówienia wpływowych idei filozoficznych, jakie kiedykolwiek czytałem. Wykazuje w nim, że Thomas Hobbes rozdzielił władzę polityczną od religijnych nakazów, dzięki czemu stało się możliwe istnienie współczesnych społeczeństw liberalnych. Ale czy możemy być pewni, że znamy najlepszy model życia w świecie, w którym sami ustalamy reguły? Bóg poroniony to przenikliwa medytacja nad kondycją współczesności, która dzięki swojej mądrości niesie nadzieję.

Alan Wolfe, dyrektor The Boisi Center for Religion and American Public Life