Stanisława Kuszelewska-Rayska
1 książka
Stanisława Kuszelewska-Rayska (24 XII 1894-24 I 1966) - pisarka, tłumaczka dzieł Jacka Londona, Aldousa Huxleya, Donna Byrne'a i Harry'ego Sinclaira Lewisa, harcerka, żołnierz Polskiej Organizacji Wojskowej i Armii Krajowej. Jej wydane na uchodźstwie książki - Kobiety i Dziwy życia - są pierwszymi w polskiej prozie autobiograficznymi opowieściami o kobietach konspiracji 1939-1945. Dzięki Zysk i S-ka Wydawnictwo po raz pierwszy ukazały się w kraju. Stanisława Kuszelewska-Rayska zmarła na wygnaniu w Londynie, w którym starała się odnaleźć kawałek Polski. Zapomniana niemal przez wszystkich, zasnęła z dala od Polski z tęsknoty za córką Ewą Matuszewską poległą w Powstaniu Warszawskim i dawną Warszawą, która już nigdy nie powstała tak piękna jak kiedyś. Wiedziała, że doszło do radykalnego zerwania pomiędzy tradycyjną Polską i polskością a jej sowieckim nowotworem udającym jedynie Polskę. "Jeśli kiedyś ktoś wróci do Polski" - pisała w 1947 r. - zastanie "Polskę trudną. Odmienioną. Zdruzgotaną. Wykrwawioną". Zupełnie inną. Napisane przez nią ostatnie zdanie w Kobietach już na zawsze pozostanie aktualne: "Poza Wisłą, nad Zamkiem, którego nie ma, nad katedrą, której nie ma, nad strzępem miasta, zwisłym ze szkieletu wieży - niebo płonęło czerwono". Sławomir Cenckiewicz (fragment posłowia)
